Menteşe Miras ve Ortaklığın Giderilmesi Avukatı

Miras, Muğla'da en sık aile içi uyuşmazlığa dönüşen konulardan biri. Bunun somut sebebi, mirasın önemli bölümünün taşınmazlardan oluşması ve bu taşınmazların birden fazla mirasçı arasında paylaşılamamasıdır. Özellikle Menteşe ve çevresindeki ilçelerde, ailelerin kuşaklar boyunca edindiği arsa ve bağımsız bölümler, payları küçülttükçe yönetilemez hâle geliyor.

Bu sayfa, miras hukuku süreçlerine ve özellikle ortaklığın giderilmesi yoluna ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliğinde değildir.

Miras süreci hangi adımlarla başlar?

Mirasın işlemesi için öncelikle mirasçıların ve payların belirlenmesi gerekir. Bu, noterden alınan veraset ilamı ile ya da mirasçılık belgesi talebiyle yapılır. Veraset ilamı, mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösterir; tapu, banka ve diğer kurumlardaki işlemler bu belge üzerinden yürütülür.

Bu aşamada iki konu erken düşünülmelidir:

• Mirasın reddi. Yasal ve takas yoluyla reddin koşulları ve süreleri kanunda belirlenmiştir. Borçların mirastan fazla olduğu durumlarda red beyanı için öngörülen sürenin kaçırılması, mirası kabul edilmiş sayılmaya yol açar.
• Mirasçılık sıfatına itiraz. Kayıt ve belgelerden doğrudan anlaşılmayan soybağı ilişkileri, mirasçılık belgesinin iptali veya düzeltilmesi konusunu gündeme getirebilir.

Mirasın paylaşımı neden tıkanır?

Miras kural olarak mirasçılar arasında tercihe bağlı bir paylaşımla çözülebilir. Ancak uygulamada paylaşımın tıkanmasının birkaç tipik nedeni vardır:

• Mirasçıların sayısının kuşaklar boyunca artması ve payların tek başına kullanılamayacak kadar küçülmesi.
• Taşınmazın fiziksel olarak bölünmesinin imkânı olmaması (arsa vasfı, imar durumu, tek bina).
• Mirasçılardan birinin taşınmazı tek başına kullanıyor olması ve diğerlerinin payına karşılık bir bedel ödemeye yanaşmaması.
• Mirasçılar arasında geçmişe dayanan anlaşmazlıklar bulunması.

Bu hâllerde paylaşım anlaşmayla çözülemiyorsa mahkeme yoluyla ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır.

Ortaklığın giderilmesi davası nasıl işler?

Ortaklığın giderilmesi yolu, Medeni Kanun'da mirasın paylaşılmasına ilişkin hükümler çerçevesinde düzenlenmiştir. Temel kural şudur: paylaşma konusunda anlaşma sağlanamıyorsa, her bir ortak diğerlerine karşı ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Yani bu dava için diğer mirasçıların rızası gerekmez.

Davanın iki farklı sonuç biçimi vardır:

Aynen taksim. Taşınmazın ya da malvarlığının bir bütün hâlinde mirasçılara paylaştırılması. Bu yol, taşınmazın fiziksel olarak bölünebilmesi ve payların oluşturulabilmesi hâlinde uygulanır. İmar durumu ve taşınmazın niteliği bu değerlendirmede belirleyicidir.

Satış yoluyla giderilme. Aynen taksim mümkün değilse veya mirasçılar aynen taksimde anlaşamazsa, taşınmaz açık artırma yoluyla satılır ve bedeli paylar oranında dağıtılır. Uygulamada en sık başvurulan sonuç biçimi budur.

Dava sürecinde taşınmazın değeri, imar durumu ve taksim kabiliyeti bakımından keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılır. Mirasçılardan birinin taşınmazda yaptığı kalıcı ve değer artırıcı masraflar ile taşınmazdan elde ettiği gelirler, denkleştirme ve katılma hesaplarında ayrıca değerlendirilir.

Saklı pay ve tenkis hangi durumda gündeme gelir?

Mirasbırakan, sağlığında yaptığı bazı tasarruflarla mirasçıların payını daraltabilir. Medeni Kanun, belirli mirasçılar bakımından saklı pay kurumunu düzenleyerek bu payı korumuştur. Saklı paylı mirasçının payı, mirasbırakanın sağlararası tasarrufları veya ölüme bağlı tasarrufları nedeniyle zedelenmişse tenkis davası açılabilir.

Bu davalarda üç teknik konu belirleyicidir:

• Mirasbırakanın eklenmesi gereken tasarruflarının doğru tespiti (tasarrufun karşılıklı mı, karşılıksız mı olduğu).
• Saklı payların ve tenkise tabi kazandırmaların hesabı.
• Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü sınırı.

Miras hukukunda sık karşılaşılan bir diğer başlık olan muris muvazaası ise farklı bir zemine dayanır: mirasbırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla tapuda gerçek iradeye uymayan bir devir yaptığı iddiasıdır. Bu davada amaç, tapu kaydının gerçek duruma göre düzeltilmesidir.

Denkleştirme ve mirasta geri verme

Paylaşımın hesabı yalnızca taşınmazların değerinden oluşmaz. Mirasbırakanın sağlığında belirli mirasçılara yaptığı bazı kazandırmalar, paylaşım sırasında hesaba katılır. Medeni Kanun'da bu, denkleştirme kurumuyla düzenlenmiştir: çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri ve benzeri kazandırmalar, aksine bir düzenleme yoksa miras payına mahsup edilir.

Denkleştirmenin pratikteki zorluğu ispat noktasındadır. Hangi kazandırmanın denkleştirmeye tabi olduğu, kazandırmanın karşılıksız mı yoksa karşılıklı mı yapıldığı ve mirasbırakanın bu kazandırmayı miras payından sayılmaması yönünde bir iradesinin bulunup bulunmadığı somut olarak ortaya konmalıdır. Bu nedenle banka kayıtları, tapu işlemleri, fatura ve yazışmalar bu aşamada belirleyici delil niteliğindedir.

Miras taksim sözleşmesi nasıl kurulmalı?

Mirasçıların anlaşması hâlinde paylaşımı mahkeme dışında çözen araç, miras taksim sözleşmesidir. Bu sözleşmenin güvenli kurulması için yazılı biçimde düzenlenmesi ve içeriğinin tereddüde yer bırakmaması esastır. Sözleşme taşınmaz devrini içeriyorsa, resmî şekil gerektiren işlemler bakımından ayrıca tapu veya noter nezdindeki şekil koşulları gündeme gelir. Biçimsel koşulları karşılamayan bir anlaşma, sonradan mirasçılardan biri tarafından tartışmaya açılabilir.

Taksim sözleşmesinde taşınmazın hangi mirasçıya verildiği, karşılığında diğer mirasçılara ödenecek bedelin miktarı, ödeme planı ve teminatı ile ödemede temerrüt hâlinde uygulanacak sonuçlar açık yazılmalıdır. Payından feragat eden mirasçı varsa, feragatin kapsamı ve koşulları tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirtilmelidir.

Yetkili mahkeme ve süreler

Miras ve ortaklığın giderilmesi davalarında yetkili mahkeme kural olarak taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir; terekeye ilişkin davalarda ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkisi gündeme gelir. Menteşe'de bulunan taşınmazlar bakımından bu, Menteşe'deki mahkemeleri işaret eder.

Süreler bakımından miras hukuku özellikli bir alandır. Mirasın reddi, tenkis, mirasçılık belgesinin iptali ve muris muvazaasına dayanan talepler için farklı başlangıç anları ve farklı süre rejimleri öngörülmüştür. Hakkın öğrenilmesi ile sürenin başlaması arasındaki ilişki, dosyanın sonucunu belirleyebilir.

Sık sorulan sorular

Veraset ilamı olmadan tapu işlemi yapılabilir mi? Kural olarak hayır. Mirasçılık belgesi, mirasçı sıfatının ve payların kurumlar nezdinde kabulü için gereklidir.

Mirasçılardan biri izale-i şuyu davasına katılmak istemezse ne olur? Dava ilerler. Kural olarak paylaşma için tüm mirasçıların rızası aranmaz; dava sonucunda satış yolu seçilirse taşınmaz ihale yoluyla elden çıkarılır.

Taşınmazı tek başına kullanan mirasçıdan kira bedeli istenebilir mi? Payına karşılık gelen kullanım bedeli, ecrimisil talebi olarak gündeme gelebilir. Bu talebin koşulları dosyanın somut durumuna göre değerlendirilir.

Miras borcu olan bir terekeyi kabul etmek zorunda mıyım? Hayır; miras reddedilebilir. Ancak red beyanı için öngörülen sürelerin kaçırılmaması kritiktir.

Menteşe dışındaki ilçelerdeki taşınmazlar için dosyam nasıl yürür? Taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkemede görülür. Ofisimiz Menteşe'de olmakla birlikte Muğla'nın tüm ilçelerindeki dosyalarda temsil hizmeti vermektedir.

Randevu ve değerlendirme

Miras dosyalarında erken alınan hukuki destek, sonradan açılacak ayrı davaların ve gereksiz satışların önüne geçebilir. Anlaşmalı paylaşımın mümkün olduğu durumlarda bunun kurgulanması, olmadığı durumlarda ise ortaklığın giderilmesi yolunun doğru planlanması gerekir. Menteşe'deki ofisimizde dosyanızı bu çerçevede değerlendirmek üzere randevu alabilirsiniz.